Những nguy hiểm hồ quang điện

Cứ mỗi năm lại có một số công nhân bị thương hoặc bị chết khi làm việc trực tiếp hoặc gần với các bộ phận đang có điện. Theo tiêu chuẩn NFPA 70E, các bộ phận hoặc chi tiết được coi là đang có điện bao gồm: các dây dẫn điện, các thanh cái, các điện cực thiết bị hoặc các thành phần của thiết bị điện để trần hoặc không được bọc cách điện. Chúng luôn tồn tại những mối nguy hiểm về “điện giật”.

Ktra hong ngoai cua TBD Những nguy hiểm hồ quang điện

Khái niệm “Làm việc trực tiếp trên các bộ phận mang điện” (thường được nói tắt là làm việc khi có điện) là ý nói đến việc tiếp xúc với các phần đang có điện trực tiếp bằng tay, chân hay các bộ phận khác của cơ thể, hoặc dùng các dụng cụ sửa chữa điện, bút/sào thử điện hay các khí cụ kiểm tra khác, cho dù người làm việc đã được trang bị bảo hộ an toàn. Nội dung này bao gồm cả các công việc như kiểm tra, thử nghiệm và các thao tác giải trừ sự cố. Các bộ phận mang điện để trần được hiểu là các phần của thiết bị điện có khả năng gây nguy hiểm khi con người tiếp cận gần hơn khoảng cách an toàn đã quy định hoặc tiếp xúc trực tiếp một cách bất cẩn. Điều này cũng áp dụng cho các chi tiết không được bọc cách điện, không được đặt cách ly biệt lập hoặc không được bảo vệ thích hợp.

Điều cần thiết đề cập ở đây là công tác đào tạo cho những người làm việc, thực hành các thao tác ở các công trình điện. Theo NFPA 70E, một người được coi là đạt yêu cầu làm việc an toàn phải là người đã được huấn luyện và có đủ hiểu biết về cấu tạo và vận hành thiết bị hoặc cách thức hoạt động mang tính đặc thù của thiết bị. Những cá nhân qua tuyển dụng sẽ được huấn luyện để nhận biết và tránh khỏi các nguy hiểm có thể phát sinh từ các thiết bị hoặc từ phương pháp làm việc. Những người này cũng phải thành thạo các kỹ thuật phòng ngừa, các trang bị bảo vệ an toàn cho người, các loại vật liệu cách điện và che chắn, các dụng cụ cách điện và các thiết bị thử nghiệm. Điều này có thể không liên quan đến một chức danh nghề nghiệp (chẳng hạn, không phải lúc nào cũng cần là một thợ điện đã có chứng chỉ) hoặc một sự phân công nhiệm vụ chung chung, mà nó cần gắn với hành vi hoặc công việc cụ thể sẽ được thực hiện. Một người có thể được coi là đã qua đào tạo về phương pháp làm việc hoặc hiểu biết một số loại thiết bị nhất định nào đó, nhưng lại là lạ lẫm đối với các công việc khác.

Khi một công nhân được tuyển chọn thực hiện thao tác điện lực thì Người giám sát nên xem xét và đưa ra quyết định như thế nào?

Trước hết, nên có bước sơ tuyển.

1) Xác định nhiệm vụ hoặc số lượng các nhiệm vụ cần làm.

2) Phân tích các rủi ro nguy hiểm có thể tiềm ẩn trong từng nhiệm vụ.

3) Đánh giá các rủi ro trong mỗi nhiệm vụ.

4) Xem xét các kỹ năng hoặc trình độ hiện có của những người định phân công (qua chứng chỉ đào tạo, bằng tốt nghiệp, hồ sơ quá trình học).

5) Qua đánh giá và kiểm tra sẽ sơ bộ xác định được những người có thể giao nhiệm vụ.

Trong quá trình thực hành về tính cẩn thận khi làm việc thì việc huấn luyện và cấp phát trang thiết bị an toàn đầy đủ bao gồm cả trang thiết bị bảo vệ cá nhân là những yếu tố hết sức quan trọng.

Hầu hết mọi người đều ý thức được mối nguy hiểm của điện giật và chết người do điện giật, tuy vậy, không phải ai cũng đánh giá đúng mức độ nguy hiểm hồ quang điện và nguy cơ tiềm ẩn gây bỏng nặng của nó. Các nghiên cứu gần đây về thương vong do điện gây nên cho thấy khoảng 75% các trường hợp bị thương theo hồ sơ bệnh án là bị bỏng, hậu quả của việc phơi hứng da thịt trực diện với năng lượng bức xạ từ hồ quang điện. Các trường hợp bỏng điện được coi là cực kỳ nguy hiểm. Điều quan trọng cần nhận thức đúng và đề phòng trước là làm thế nào để đảm bảo an toàn, không bị bỏng, tránh mọi hậu qủa tiềm ẩn khi tiếp xúc với mạch điện

Dễ hiểu rằng, khi các tiếp điểm của mạch điện bị trục trặc hoặc cách điện đã bị hư hỏng, bục vỡ thì mạch điện sẽ xảy ra cháy /nổ, gây nên sự cố điện. Hiện tượng diễn ra như sau: một quả cầu lửa có tính dẫn điện đột nhiên bốc cháy mãnh liệt từ chỗ hư hỏng và lan toả, đó là sự phóng điện hồ quang. Ngọn lửa hồ quang điện có thể gây bỏng nặng, thậm chí bỏng tử thương trong phạm vi bán kính tới ngoài 3m tính từ nguồn phát sinh ra nó. Tuỳ khoảng cách và cường độ, ngọn lửa hồ quang điện có thể gây bỏng hoặc đốt cháy quần áo.

Do vậy, các công nhân thường xuyên được yêu cầu làm việc trực tiếp hoặc gần thiết bị đang mang điện cần được phổ biến và thực hiện tốt các tiêu chuẩn về an toàn, các quy tắc và quy trình, trải qua huấn luyện, thực tập để bảo vệ an toàn cho họ.

Quầng cháy sáng của hồ quang điện là đường thông lưu của dòng điện giữa hai cực kim loại dẫn điện qua môi trường khí hoặc hơi nước, thường là không khí, đã bị i -on hoá. Hồ quang điện khởi đầu bằng sự phóng điện mặt ngoài hoặc do đưa vào mạch điện các dụng cụ làm từ vật liệu dẫn điện (như kìm, tua-nơ-vít, thước dây kim loại). Nhiệt độ tại các cực của hồ quang điện có thể đạt trên 30.000oF (khoảng 19.000 đến 20.000oC). ở nhiệt độ này, hầu hết kim loại không những chỉ bị chảy mà còn có thể bốc hơi.

TÁC ĐỘNG CỦA HIỆN TƯỢNG NỔ DO HỒ QUANG

Hiện vẫn tồn tại một quan niệm không đúng là: cường độ của hồ quang chỉ do độ lớn của điện áp quyết định. Thực tế cho thấy, điện áp thấp vẫn có thể sinh ra hồ quang với mức năng lượng lớn hơn so với điện áp cao. Năng lượng của hồ quang phát ra thường phụ thuộc nhiều vào cường độ dòng điện ngắn mạch và thời gian thao tác của thiết bị quá dòng (máy cắt, cầu chì) để loại bỏ sự cố.

Các sự cố có kèm theo hồ quang với mức năng lượng cao thường phát ra một lượng nhiệt rất lớn. Nhiệt lượng này làm nóng chảy, bốc hơi và giãn nở vật liệu dẫn điện, đồng thời, không khí bao quanh vật liệu điện cũng bị bốc cháy và giãn nở theo, và do đó, nó tạo nên sóng áp lực. Về góc độ điện học, sự bùng phát của sóng áp lực này là một nguy hiểm ghê gớm, nhưng lại thường không dễ nhận diện. Đến lúc đã có thể phát hiện được nó và thực hiện công tác cứu hộ, dù có khẩn trương di chuyển các nạn nhân khỏi khu vực có nguồn phát nhiệt của hồ quang điện thì, thường là đã phải gánh chịu hậu quả đổ vỡ nặng nề, kèm theo các thương vong thể chất như chấn thương sọ não, ù tai, điếc tai hoặc thương vong do bị va đập vào các vật thể khác. Mảnh kim loại bay ra từ các bộ phận cơ khí của mạch điện hay những giọt kim loại đã bị nóng chảy cũng có thể gây thương tích. Những người ở kề sát với vùng đang có áp lực ghê gớm này cũng rất dễ bị tổn hại nhất thời về thần kinh, thậm chí có khi không còn nhớ gì về vụ nổ mãnh liệt ngay trước đó từ hồ quang điện đã tác động đến mình như thế nào.

Các nguồn chính của sóng áp lực phát ra từ hồ quang điện bao gồm:

– Nguồn nhiệt của luồng không khí bị đốt nóng khi hồ quang xuyên qua nó.

– Nguồn nhiệt toả ra từ quá trình nóng chảy, làm sôi và bốc hơi của các thanh hoặc dây dẫn điện.

Trong hầu hết các tai nạn về điện, việc mất khả năng để chẩn đoán mức độ thương vong ngay tại thời điểm nạn nhân nhập viện thường đưa đến hậu quả làm quá trình điều trị bị trì trệ thêm. Khả năng phục hồi sức khoẻ có cơ hội tăng cao nếu có được nhiều thông tin về tai nạn, chẳng hạn, độ lớn tối đa của dòng điện, điện áp lưới điện nơi xảy ra tai nạn, chiều dài đoạn tiếp xúc với dòng điện, và các điều kiện bốc cháy hồ quang. Tốt nhất là chuyển nạn nhân càng nhanh càng tốt đến Trung tâm điều trị bỏng hoặc cơ sở nào đó có điều kiện đặc biệt trong việc điều trị chấn thương về điện.

Có thể giảm thiểu các rủi ro thương vong hoặc tử vong do điện gây nên bằng cách mặc, đeo hay mang các trang bị bảo vệ an toàn cá nhân và cung cấp, phổ biến tài liệu hướng dẫn chuyên ngành mang tên “Các giới hạn tiếp cận về điện” cho những người thực hiện các công việc trực tiếp hoặc gần với các bộ phận hoặc các thiết bị mang điện để trần. Các thông tin liên quan tiếp theo được giải thích chi tiết hơn trong NFPA 70E mang tên Tiêu chuẩn về yêu cầu an toàn điện dùng cho nơi làm việc của người lao động.

KIỂM TRA TRANG BỊ BẢO VỆ AN TOÀN CHO NGƯỜI VÀ CHO CÁC MỤC ĐÍCH kHÁC

Người lao động làm việc ở khu vực có nguy hiểm về điện cần được trang bị và biết cách sử dụng các trang thiết bị bảo vệ. Các trang thiết bị này được thiết kế và cấu tạo cho từng bộ phận riêng cần được bảo vệ của cơ thể và cho từng loại hình công việc riêng.

Trang bị bảo vệ cá nhân cần được bảo quản trong điều kiện an toàn, tin cậy, và chúng phải được kiểm tra trước khi sử dụng.

Cần lưu ý rằng, người lao động phải đội mũ bảo vệ đầu bằng loại vật liệu không dẫn điện, vì tại bất cứ chỗ nào cũng tiềm ẩn nguy hiểm như điện giật hay gây bỏng do tiếp xúc với các phần đang có điện hoặc do bị vướng vào các vật thể bay /bắn tung tóe ra từ các vụ cháy /nổ điện.

Ở những nơi có nguy cơ bị thương bàn tay và cánh tay do tiếp xúc với các phần đang có điện, có thể bị điện giật hoặc bị bỏng, người lao động nhất thiết phải đeo găng cao su cách điện. Cũng cần phải mang các trang bị bảo vệ bàn tay và cánh tay ở những nơi mà tay bị phơi hứng trực tiếp với ngọn lửa hồ quang điện. Găng tay cao su cách điện phải phù hợp với Tiêu chuẩn CSA.

Tin liên quan

Bình luận

  1. Trần Vạn Thọ nói

    Bài viết có nhiều tính thông tin nhưng cũng đồng lúc thể hiện sự trì trệ trong quản lý và chưa bắt kịp thời đại về tư duy hoạt động trong công nghiệp. Sở dĩ tôi đưa ra nhận xét này vì tôi hy vọng rằng chính những nhà quản lý của ngành, XH cần có một cái nhìn trách nhiệm hơn với những nhân viên hoạt động trong ngành.

    Tôi ví dụ như khi nói về nón bảo hộ lao động. Tại sao phải lưu ý rằng người lao động phải đội nón bằng vật liệu không dẫn điện? Đây là nhiệm vụ của ngành, của lãnh đạo phải đảm bảo nón bảo hộ lao động được sản xuất và đưa vào sử dụng đúng với tiêu chuẩn an toàn. Chính vì người lãnh đạo thiếu đi cái nhìn về trách nhiệm của bản thân mình nên mới đẩy người lao động vào những nguy hiểm đáng ra họ phải được bảo vệ để tránh khỏi.

    Arc-flash là một lãnh vực không chỉ mới đối với VN mà cả thế giới nhìn chung. Chúng ta không thể nói chung chung là sự cố hồ quang nguy hiểm như thế này thế kia cũng như yêu cầu nhân viên phải hiểu thông qua đào tạo nhưng chính nó thật sự như thế nào còn chưa rõ. NFPA 70E là bản hướng dẫn được sử dụng rộng rãi hơn so với IEEE 1854 hay Lee’s equation vì nó đơn giản hóa vấn đề. Khi nó tạo ra được sự đơn giản hóa vấn đề trong an toàn lao động đồng nghĩa với nâng cao mức tối đa bảo vệ hay còn được gọi là the most conservative mothod. Để sử dụng phương pháp này, chúng ta phải cho rằng trường hợp xấu nhất xảy ra. Đồng nghĩa với điều này có nghĩa là nhân viên phải trang bị PPE nhiều khi cao hơn mức cần thiết. Khi sử dụng PPE ở mức cao đồng nghĩa với việc tạo ra khó khăn trong hoặc động và có thể đưa đến khả năng sai lầm cao hơn.

    Tôi muốn nói như vậy để chúng ta hiểu rằng không có 1 chiếc đủa thần mà cần có sử hiểu biết cần thiết để đưa đến những quy định chuẩn sát nhất trong điều kiện có thể. An toàn điện là điều không thể đánh đổi bằng bất cứ giá nào. Tuy nhiên thực tế thì để có được an toàn lại phải trả giá quá cao thường dẫn đến đầu voi đuôi chuột. Làm sao để vừa đảm bảo an toàn cho nhân viên, XH, thiết bị vừa tránh được lãng phí, tốn kém là cả một vấn đề và đó mới thật sự là nơi cần kiến thức và trách nhiệm của cá nhân, nhất là ở vai trò lãnh đạo.

    Mỗi khi nhìn những bài báo đăng hình các nhân viên ngành điện nói riêng hay những tai nạn lao động nói chung tôi thường tự hỏi làm sao người VN có thể có được mức độ an toàn hơn trong công việc và đời sống hàng ngày? Chúng ta bất kỳ ai cũng có gia đình và điều quan trọng không phải là đi làm để kiếm đồng tiền lo cho gia đình mà là mỗi ngày sang giờ tan sở chúng ta trở về với người thân trong gia đình một cách an toàn.

    Tôi muốn nói nhiều hơn về những vấn đề liên quan đến NFPA 70E nhưng nghĩ đến những vấn đề an toàn lao động đơn giản tại VN vẫn xảy ra hàng ngày thì làm sao tính chuyện xa hơn? Để đối phó với vấn đề hồ quang nói riêng hay an toàn điện, an toàn lao động nói chung cần có những working procedure rõ ràng chứ không phải là dựa vào “các bước sơ tuyển” hay “hậu tuyển”. Một khi vấn đề an toàn lao động còn bị xem nhẹ thì nó sẽ vẫn xảy ra hàng ngày. Thiệt hại từ những an toàn lao động tại VN hiện tại chỉ có người lao động gánh chịu là chủ yếu nên giới công nghiệp và lãnh đạo vẫn còn xem nhẹ và chưa cho rằng đó là trách nhiệm của mình. Tuy nhiên nếu đứng trên mặt XH bên trên cái tôi của cá nhân thì sẽ thấy thiệt hại của an toàn lao động tại VN hiện tại là một con số rất lớn và gây ra rất nhiều lãng phí cho toàn XH mà đúng ra có thể tránh được.

    Tôi thật sự hy vọng một ngày không xa sẽ được đọc nhưng đoạn văn không phải là “người lao động nhất thiết phải đeo găng tay cách điện” mà “người lao động phải được trang biết găng tay cách điện đúng với yêu cầu của công việc mà họ sẽ thực hiện.”
    ============================================

Phản hồi của bạn

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn có thể sử dụng các thẻ HTML và thuộc tính sau: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>